• امروز : چهارشنبه - ۱۲ آذر - ۱۳۹۹
  • برابر با : 17 - ربيع ثاني - 1442
  • برابر با : Wednesday - 2 December - 2020
0

مرحله سفتکاری و تکالیف مهندس ناظر

  • کد خبر : 5798
  • 22 آبان 1399 - 12:06
مرحله سفتکاری و تکالیف مهندس ناظر
شرح نحوه نوشتن گزار مهندسین ناظر در مرحله سفتکاری

گزارشات ناظر معماری
این مبحث در رابطه با نحوه گزارش نویسی در مرحله سفتکاری تشریح می گردد و به طور خاص مربوط به ناظر معماری است و البته ناظر هماهنگ کننده ، که باید گزارشات ناظر معماری را دریافت کند. ناظر معماری باید گزارشات خود را به ناظر هماهنگ کننده تحویل دهد و بر همین اساس دفاتر خدمات الکترونیک و شهرداری ها مستقیما از ناظر معماری گزارش دریافت نمی کنند و اگر ناظر هماهنگ کننده از ناظر معماری گزارش دریافت نکرد، ناظر معماری باید گزارش خود را به نظام مهندسی تحویل داده و طی نامه ای به سازمان نظام مهندسی اعلام کند که ناظر هماهنگ کننده گزارش او را تحویل نگرفته است و از سازمان بخواهد تا ناظر هماهنگ کننده را موظف به دریافت گزارش ناظر معماری نماید. ضمنا چنانچه ناظر هماهنگ کننده از دریافت گزارشات سایر ناظرین خودداری نمود، ایشان می توانند گزارش خود را به صورت اظهارنامه قضایی به ناظر هماهنگ کننده تحویل نمایند.

در برخی از شهرها که این رویه را تبعیت نمی کنند، ناظر معماری می تواند گزارشات خود را به شهرداری مناطق داده و علاوه بر آن یک نسخه از گزارش را نیز به ناظر هماهنگ کننده تحویل دهد و اگر ناظر هماهنگ کننده از دریافت گزارش خودداری ورزید مطابق مباحث آموزش داده شده ناظرین می توانند آن را اظهارنامه قضایی کرده و به هماهنگ کننده ابلاغ نمایند.

گزارش سفتکاری شامل چه مواردی است و چه نکاتی را باید مد نظر داشت؟

در این مبحث ، به طور مختصر توضیحاتی در مورد گزارش نویسی داده می شود و مطالب به صورت عمیق در آینده بیان خواهد شد.

گزارش نویسی در مرحله سفتکاری

ناظر معماری : شما به عنوان ناظر بایستی جابجایی تیغه ها را کنترل کرده و انطباق آن را با نقشه های مصوب کنترل نمایید. به طور مثال چنانچه مالک جانمایی آشپزخانه را تغییر داد، یک اتاق خواب را به دو اتاق خواب تبدیل نمود، محل سرویس های بهداشتی را عوض کرد، بالکن را جابجا کرد و یا بالکن جدیدی احداث کرد و یا بالکنی را که در نقشه وجود دارد، حذف کرد، در این صورت می بایستی تمام موارد مذکور را به شهرداری گزارش نمایید.

از جمله کنترل های مهم در سفتکاری که می توان به آنها اشاره نمود عبارت اند از :

جابجایی تیغه ها برخلاف نقشه های مصوب معماری، کوچکتر شدن ابعاد آسانسور و راه پله، لابی و پاسیو. در نظر داشته باشید که در مورد ابعاد راه پله، عرض آن در مرحله اجرای اسکلت مشخص می شود اما طول آن منوط به اجرای لابی است، (لابی به فضایی گفته می شود، در انتهای هر پاگرد راه پله، که فضای تقسیم واحدهاست یعنی مثلا یک در به واحد شرقی آپارتمان باز می شود و یک در به واحد غربی آپارتمان، که این فضا به عنوان لابی تعریف شده است.) ابعاد فضای لابی باید مطابق نقشه های مصوب باشد و اگر کوچک تر و یا بزرگ تر اجرا شد باید گزارش گردد، وقتی تیغه لابی اجرا می شود طول راه پله هم قابل محاسبه است. بنابراین می توان طول راه پله را هم مترکشی کرده همزمان با ابعاد لابی در گزارش نوشت و اگر طول آن کمتر یا بیشتر بود در هر دو حالت بایستی در گزارش ذکر گردد.

گزارش سفتکاری مهندس ناظر معماری در خصوص کوچک شدن یا تغییر ابعاد آسانسور، ابعاد لابی یا ابعاد راه پله و پاسیو

مجددا تاکید می گردد که کوچک شدن یا تغییر ابعاد آسانسور، ابعاد لابی یا ابعاد راه پله و پاسیو باید در گزارش سفتکاری توسط مهندس ناظر معماری ذکر شود.

در مورد ابعاد آسانسور بعنوان مثال دیده شده بازشوی آسانسور در نقشه ١۶٠ ×٢۴٠ است اما اتاقک آسانسوری که مالک یا سازنده نبشی کشی کرده ١۴٠×١۴٠ می باشد. یعنی سطح اشغال آن کوچکتر شده است و طول بازشوی آسانسور را از ٢۴٠ به ١۶٠ تغییر داده تا کابین آسانسورش مربعی شکل شود با توجه به اینکه فاصله ١۶٠ تا ٢۴٠ هشتاد سانت می باشد، درنتیجه طول بازشو آسانسور ٨٠ سانت کوچکتر شده است و سازنده آن را به فضای مسکونی اضافه کرده یا تبدیل به داکت کولر یا لوله ها و … نموده است. این مورد تبدیل به داکت، حتما باید گزارش گردد، داکت ها شرایط و ضوابط فنی خاص خود را دارند که در جلسات آتی به آن خواهیم پرداخت. به طور مثال بایستی دیواره ای که بین کابین و داکت ایجاد شده بررسی شود که ایمن است یا خیر، نکته مهم این ست که ناظر معماری و حتی تاسیسات مکانیکی و برقی متناسب با رشته مربوطه وظیفه دارند کوچکتر شدن ابعاد آسانسور و تبدیل آن به داکت را در گزارش خود ذکر کنند. ناظر هماهنگ کننده نیز بایستی مورد مذکور را بنا به وظیفه هماهنگ کنندگی خود گزارش نماید.

مهندس محاسب:

اگر مالک یا سازنده فضای کابین آسانسور را کوچکتر کند بعنوان مثال ابعاد آن را از ۱۶۰ ×۲۴۰ به ۱۶۰ ×۱۶۰ تبدیل کند ، لازم است برای قسمت ۸۰ سانتی، سقفی اجرا گردد که این سقف بحث سازه ای دارد، این موضوع در اسکلت فلزی مشکل حادی نیست چون با جوش دادن یک تیرآهن، سقف قابل اجراست ولی در اسکلت بتنی این کار با سوراخ کردن تیر بتنی با رول بولت و گذاشتن صفحه و اجرای تیرآهن یا تیرچه و … قابل انجام است که ناظر سازه باید با دقت و حساسیت بررسی و گزارش کند و تائید آن را منوط به تائید مهندس محاسب نماید. این موضوع در رابطه با کوچکتر شدن پاسیو هم قابل تعمیم است که اگر پاسیو کوچک شود باید حتما تاییدیه مهندس محاسب اخذ شود تا استحکام سقف طبقاتی که پاسیوی آن کوچک شده توسط محاسب تایید شود در غیر این صورت در شورای انتظامی و یا در محاکم قضایی، ناظر سازه نیز محکومیت می گیرد مگر اینکه در گزارش خود به آن اشاره کرده باشد.

اینکه بیان می شود اسلحه مهندس ناظر قلم اوست بی ربط نیست و اگر در گزارش مذکور قید شود که استحکام سقف جز با تاییدیه محاسب، مورد تایید نیست، در این صورت در شورای انتظامی و محاکم قضایی تبرئه خواهید شد. نکته مهم این است که اگر چنانچه اجرای قسمتی از سازه خلاف نقشه مصوب است ولی بنا به اجتهاد خودتان قابل قبول می باشد، لازم نیست به صورت مکرر در گزارشات آورده شود از طرفی حتی اگر متوجه شدید آن قسمت از سازه درست کار شده باز هم تایید آنرا منوط به دستور مهندس محاسب نمایید. اگر ایراد سازه ای و فنی وجود داشت «قطعاً» در هر گزارش تکرار کنید.

نقشه کشی ساختمان چه مراحلی دارد؟
بیشتر...

کنترل فاصله داخل به داخل ستون ها
در گزارش سفتکاری به منظور حذف نشدن جای پارک خودرو، کنترل فاصله داخل به داخل ستون ها در پارکینگ ها ضروری است. مهندس ناظر معماری علاوه بر اینکه بایستی در مرحله فونداسیون، فاصله ستون ها را کنترل و در گزارش ذکر نماید، در مرحله سفتکاری نیز اگر تغییر ابعادی بوجود آمده باشد و یا اگر تغییر ابعادی سبب حذف پارکینگ شود، حتما باید این موضوع را در گزارش خود بیان کند.

شهرداری:

اگر چنانچه ناظر معماری گزارش حذف پارکینگ را در مرحله سفتکاری یا نازک کاری و قبل از گزارش مامور بازدید شهرداری داده باشد، پرونده به ماده صد ارجاع شده و ناظر معماری تبرئه خواهد شد حتی اگر این گزارش در موعد (قبل از پوشش میلگردها در بتن) نباشد. البته این مورد، ارفاقی به مهندس ناظر محسوب می گردد.

شورای انتظامی:

برخی مالکان دادخواست خود را در شورای انتظامی به گونه ارائه می نمایند که :” مهندس ناظر معماری یا تک ناظر می بایست تخلف را قبل از پوشش میلگردها توسط بتن در مرحله فونداسیون گزارش می نموده و تخلف را به این جانب در موعد متذکر می گردید، لذا به دلیل اینکه ناظر در موعد گزارش نکرده است، متخلف می باشد.” و اگر چنین دادخواستی به شورای انتظامی نوشته شود، شورای انتظامی نمی تواند به ناظر ارفاق کند در نتیجه ناظر را به سه ماه محرومیت از پروانه محکوم می نماید. و به همین ترتیب مالکین دادخواست خود را به محاکم قضایی برده و بخشی از غرامت حذف پارکینگ را که بایستی به شهرداری بپردازند، از ناظر طلب می نمایند لذا ناظر باید ده الی پانزده درصد از آن خسارت را بپردازد.

کمیسیون ماده صد:

رویه در کمیسیون ماده صد شهرداری این چنین است که اگر قبل از مامور بازدید شهرداری گزارش ناظر ارائه شده باشد مشکلی بوجود نخواهد آمد ولی چنانچه بعد از گزارش مامور بازدید، گزارش ناظر ثبت شده باشد پرونده ناظر به شورای انتظامی فرستاده می شود. در شورای انتظامی نیز چنانچه دادخواست مالک مطابق متن یاد شده نباشد، ناظر تبرئه می شود در غیر اینصورت محرومیت و محکومیت گریبان گیر ناظر خواهد بود.

با توجه به مطالب فوق دقت در کنترل ابعاد پارکینگ از اهمیت بالایی برخوردار است.

کنترل ضخامت دیوارهای پیرامونی :
در سفتکاری کنترل ضخامت دیوارهای پیرامونی ساختمان با اهمیت بوده و می بایست طبق نقشه معماری و مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان، تمام شده آن ٢٠ سانتیمتر باشد. (*)

مطابق نقشه های معماری و طبق ضوابط شهرسازی باید ضخامت تمام شده دیوارهای پیرامونی یعنی دور تا دور ساختمان ٢٠ سانتیمتر باشد. علاوه بر آن، ضخامت دیواره های دور راه پله و ضخامت دیواره های دور آسانسور نیز می بایست ٢٠ سانتیمتر باشد. پس ضخامتهای ٢٠ سانتی شامل سه قسمت دیوارهای پیرامونی، دیوارهای دور آسانسور و دیوارهای دور راه پله است.

سوال: اگر ضخامت دیوار تمام شده ٢٠ سانتیمتر است، ضخامت سفال یا بلوک لیکایی که استفاده می شود چقدر باید باشد؟

پاسخ: نهایتا باید ١۵ یا ١۴ سانتیمتر باشد و بعضا ١٣ سانتیمتر هم مورد قبول است.

لیکا یا سفالی که برای دیوارهای پیرامونی و دور راه پله و دور آسانسور استفاده می شود باید حدود ١۴ یا ١۵ سانت ضخامت داشته باشد که با گچ و خاکی که از طرف داخل ساختمان استفاده می شود یا نازک کاری که از طرف بیرون اجرا می گردد، ضخامت تمام شده آن ٢٠ سانتیمتر شود.

اجرای دیوار با ضخامت ۲۰ سانتی متر از دو زاویه قابل بحث است: اول اینکه مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان در آن رعایت شود و دیگر اینکه مطابق نقشه معماری ضخامت در نهایت ٢٠ سانتی متر باشد. در غیر اینصورت ارسال گزارش تخلف توسط ناظرین معماری الزامی است. ضخامت دیوار تیغه های وسط طبق نقشه ۱۰ سانتی هستند و عملا لیکاهایی که استفاده می شود می توان ۵، ۶ یا ٧ سانتی در نظر گرفت، اختلاف یک سانتی متر اهمیت چندانی ندارد.

مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان:

سوال: برای رعایت مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان از چه سفالی یا از چه متریالی استفاده کنیم؟ آیا سفال دوجداره با یونولیت کفایت می کند؟

یونولیتی که داخل سفالهای دوجداره می گذارند بی فایده است اولا آتش زا هستند و ثانیا الزامات مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان را ارضا نمی کنند. بنابراین لیکا بهترین متریالی هست که به عنوان تیغه می شود از آن استفاده کرد. اگر از سیپورکس و هبلکس و بتن گازی استفاده می کنید، دقت در نحوه اتصالات آنها بسیار مهم است. ملات ماسه سیمان برای اتصال این متریال جوابگو نیست. استفاده از گچ زنده به نسبت بهتر است. اگر دیوارهای پیرامونی را با سیپورکس و هبلکس کار کنید باید فاق و زبانه داشته باشند، همچنین باید نبشی کشی های خاص خود را شبیه وال پست داشته باشند و اگر بدون اتصالات خاص اجرا گردند، پیشنهاد می شود ناظرین اجرای دیوار را تایید ننمایند چرا که امکان ریزش آن هنگام زلزله بیشتر است. در خصوص پرونده های زلزله تبریز و منطقه اهر که در سال ٩١ به وقوع پیوست و سنگ نمای ساختمانهای آن منطقه ریزش کرد، در جلسات آتی بازخوانی خواهد شد.

توصیه می گردد سیپورکس و هبلکس را به عنوان دیوار پیرامونی تائید نکنید مگر اینکه ملات مخصوص و اتصالات مخصوص و چفت و قفل آن را داشته باشد.

کنترل ارتفاع جان پناه
در مرحله سفتکاری، ارتفاع جان پناه را باید مورد توجه قرار داد. پنجره های رو به بیرون مثل پنجره رو به خیابان یا رو به حیاط، می بایستی دارای جان پناه باشد که مطابق مقررات ملی ساختمان ارتفاع آن نباید کمتر از ۱٫۱۰ متر باشد (**) در واقع پس از اجرای کفسازی ارتفاع تمام شده جانپناه باید ١.١٠ متر تامین گردد. تائید ارتفاع کمتر جان پناه به اجتهاد ناظر بستگی دارد. گاهی می توان ارتفاع ۱ را هم تائید کرد.

پرونده ای در تهران به دادسرای کیفری ارجاع شد که سازنده پنجره ای بزرگ برای پذیرایی یک ساختمان اجرا کرده که جان پناه آن ٣٠ سانتی متر بود، کودکی سه و نیم ساله از پنجره طبقه دوم سقوط کرده و فوت می کند در حالی که هفت سال از صدور پایانکار آن ساختمان می گذشت، در این پرونده، هم پدر بچه تقصیر گرفت و هم سازنده و ناظر هر کدام به ترتیب ۵۰ و ۱۰ درصد تقصیر گرفتند.

شرح وظایف مهندس ناظران مکانیک
بیشتر...

چگونگی عملکرد ناظر در مقابل تخلافت نرده:

اگر مالک یا سازنده ای نسبت به نصب پنجره ای که بعنوان مثال جان پناه ٣٠ سانتی متری دارد، اقدام کرد، ناظر علاوه بر گزارش در موعد می بایست از تائید پایانکار هم خودداری کند تا اینکه سازنده برای جبران کمبود ارتفاع جان پناه اقدام به نصب نرده حفاظ تا ارتفاع ١.١٠ متری نماید.

استاندارد نرده : از طرفی شرایط نرده باید مطابق با استاندارد و مقررات ملی ساختمان باشد مثلا نرده جان پناه نباید افقی باشد زیرا مانند نرده بان عمل کرده و افراد مخصوصا کودکان می توانند از آن بالا بروند و باعث حادثه گردنند همچنین فاصله عمودی بین نرده ها نباید از ١١ سانتی متر بیشتر باشد (طبق مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان). (***)

ارتفاع جانپناه برای بالکن ها، ارتفاع نرده بالکن ها، جان پناه پشت بام و نرده دور پاسیو هم حداقل ١.١٠متر می باشد،

الزامات پنجره پاسیو:

پنجره های دور پاسیو می باید تا ارتفاع ١.٧٠ ثابت و مشجر باشند یعنی علاوه بر تامین ارتفاع ١.١٠ متری بعنوان جان پناه، لازم است از ارتفاع ١.١٠ تا ١.٧٠ متری ثابت ( بدون بازشو) و مشجر بوده تا مشرفیت به منزل همسایه نداشته باشند این الزامات، قوانین شهرسازی کشور هستند بنابراین باید رعایت گردند در غیر اینصورت ناظر ساختمان موظف به ارسال گزارش تخلف می باشد.

شاسی کشی نبشی برای اتاقک آسانسور:

مرحله بعدی شاسی کشی نبشی برای اتاقک آسانسور است که در مورد آن بحث خواهد شد. به طور اجمالی می توان این گونه بیان کرد که نبشی های نمره ١٢ برای چهار طرف اتاقک آسانسور استفاده می شود. جوشهای نبشی های ١٢ باید از اسکلت اصلی ساختمان ساپورت شده باشند. در اسکلت فلزی مشکل جدی برای ساپورت جوش ها از اسکلت اصلی نداریم و به راحتی جوش می شود اما در اسکلت بتنی لازم است ۴ عدد صفحه فلزی در چهار گوشه تیرهای بتنی بازشوی آسانسور چه در چاله و چه در طبقات، اجرا گردند. کنترل این جوشها بسیار مهم هستند و اگر این جوش ها در زمان بهره برداری بشکند پاراشوت آسانسور یا همان ترمز طبیعی آسانسور در زمان بهره برداری کار نمی کند و کابین سقوط خواهد کرد. چندین پرونده در این مورد در شهر کرج و تهران موجود است و تمام ناظران سازه در این پرونده ها سهم تقصیر گرفته بودند.

ناظر سازه:

مسئولیت کنترل اتصال جوش نبشی های ١٢ مربوط به شاسی کشی دور آسانسور برعهده ناظر سازه است.

علت سقوط کابین آسانسور :

اگر شما از شرکت نصاب آسانسور چنین سوالی بپرسید، بیان می کند که محال است کابین آسانسوری سقوط کند چون اگر کابل آسانسور از بالا هم بریده شود، کابین در پایین دارای پاراشوت است، پاراشوت یک سری ترمزهای طبیعی هستند که روی یک سری ریلها شبیه ریل قطار با شماره های کوچکتر که سه طرف بدنه آسانسور موجود است بسته می شود که این ریلها با پیچ و مهره به ناودانی هایی که معمولا ناودانی نمره ۸ یا ١٠ هستند وصل هستند و ناودانی ها با جوش به نبشی های ١٢ متصل می گردند.

پاراشوت: ترمز زیر کابین هستند که اگر کابل کابین هم قیچی شود و کابین بخواهد سقوط کند چنانچه سرعت آن از یک مقداری بالاتر رود دو عدد ترمز طبیعی که از دو طرف کابین را در بر می گیرد، مانع از سقوط آسانسور خواهد شد.

دوم اینکه کابین دارای وزنه های می باشد که اجازه نمی دهند مطابق شتاب ثقل زمین سقوط کند و اگر پاراشوت هم کار نکند، وزنه ها کمک خواهند کرد تا ضربه گرفته شود و کابین با شتاب ثقل زمین، به زمین کوبیده نشود.

اما مواردی مشاهده شده است که کابین آسانسور بطور وحشتناک سقوط کرده و به زمین کوبیده شده و سرنشین آن در زمان بهره برداری فوت نموده است. پس از بررسی متوجه شدند که همان نبشی ١٢ که به اسکلت بتنی توسط صفحه، جوش شده و صفحه نیز به اسکلت بتنی وصل بوده، در زمان بهره برداری از چند محل در تراز طبقات شکسته است و این باعث شده که نبشی و به تبع آن ریلی هم که نبشی ١٢ روی آن قرار می گیرد از شاقول بودن خارج شده، پاراشوت عمل نکرده و بدون اینکه کابل بریده شود گیربکس موتور در خرپشته به دلیل جنس معیوب و با کیفیت پایین، خلاص کرده و سبب ایجاد حادثه شده باشد، از طرفی بازدیدهای دوره ای هم برای آسانسور انجام نگرفته و سرویس ماهیانه نداشته، در این پرونده ناظر سازه بسته به نظر کارشناس، بایستی ده الی بیست درصد دیه متوفی و پول تعمیرات آسانسور را پرداخت کند. علاوه بر آن مدیر آپارتمان هم مقصر شناخته می شود به این دلیل که در مدیریت و سرویس ماهیانه آسانسور قصور کرده همین طور شرکت استاندارد آسانسور و پیمانکار نصاب آسانسور و سازنده ساختمان به تناسب سهم تقصیر می گیرند لذا لازم است نسبت به کنترل جوش نبشی های ١٢ در چهار طرف نبشی کشی های آسانسور به اسکلت بتنی توجه خاص داشته باشید.

چاه ارت :
موضوع بعدی چاه ارت است که از وظایف ناظر برق می باشد و اگر ناظر برق معرفی نشده باشد همان تک ناظر وظیفه کنترل آن را دارد. موارد مربوط به چاه ارت بسیار مفصل بوده و در آینده به آن خواهیم پرداخت.

————————————————————————–

(*) مبحث چهارم : ۴-۹-۱-۱: تمام جداره های خارجی واحدهای تصرف و همچنین جداره های مشترک واحدها با یکدیگر و با فضاهای عمومی ساختمان، جهت مقاومت در برابر حریق، باید در انطباق با مبحث سوم مقررات ملّی ساختمان بوده و دارای مقاومت کافی در برابر ضربه باشد. مقادیر صدابندی آن ها نیز باید مطابق با مبحث هجدهم مقررات ملّی ساختمان باشد. در دیوارهای آجری و بلوک سفالی ۰٫۲ متر رعایت گردد.

(**) مبحث چهارم : ۴-۹-۷-۱-۱: حفاظ و جان پناه هرجا که نصب جان پناه یا حفاظ و دست انداز الزامی اعلام شده باشد، باید در انطباق با مقررات زیراجرا شود: ۱-ارتفاع دست اندازها یا جان پناه ها از سطح فضا یا بام در دسترس، باید حداقل ۱٫۱۰ متر و از لبه پله یا سطح شیبدار حداقل ۰٫۹ متر باشد.

(***) مبحث چهارم : ۴-۹-۷-۱-۲: فاصله خالی بین دو نرده عمودی دست انداز و جان پناه نباید بیشتر از ۰٫۱۱ متر باشد. در صورت وجود نرده های تزئینی، نباید از هیچ قسمت آن کره ای به قطر بیش از ۰٫۱۱ متر عبور کند.

لینک کوتاه : https://jamsa.ir/?p=5798
  • نویسنده : جامعه مهندسان ساختمان ایران
  • ارسال توسط :
  • منبع : irelen
  • 42 بازدید
  • بدون دیدگاه

ثبت دیدگاه

مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : 0
قوانین ارسال دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.